Jak zdiagnozować ADHD?

Czy to już ADHD?

Zanim dojdziesz do jakichkolwiek wniosków, warto wiedzieć jedno: diagnozowanie ADHD nie jest proste.

Objawy ADHD, takie jak problemy z koncentracją i nadpobudliwość, mogą być mylące. Przypominają symptomy innych zaburzeń i problemów zdrowotnych, w tym trudności w uczeniu się, czy innych problemów emocjonalnych, które wymagają zupełnie innego podejścia.

Jeśli obserwujesz u siebie lub dziecka objawy przypominające ADHD, nie oznacza to, że je masz! Kluczowa jest dokładna ocena i diagnoza.

ADHD (zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi) to złożony stan, który musi spełniać konkretne kryteria. Dodatkowo, nie ma jednego testu, który jednoznacznie potwierdzi diagnozę. Dlatego w procesie diagnostycznym uczetniczy zespół ekspertów (psychiatra + psycholog).

Na czym polega diagnoza ADHD?

Proces diagnostyczny opiera się na rozmowach, obserwacji i analizie zachowań. Jeśli diagnozujemy dziecko, często w proces włącza się też pedagog, nauczyciel i pediatra. Wskazaniem do diagnozy w kierunku ADHD są wyraźne objawy tego zaburzenia, tj. nadpobudliwość, impulsywność lub nieuwaga.

Specjaliści zwracają uwagę na cztery kluczowe aspekty:

1. Nasilenie objawów – czy utrudniają codzienne funkcjonowanie w domu, pracy, szkole?
2. Początek objawów – ADHD zaczyna się w dzieciństwie. Dorośli muszą więc rozpoznać objawy także w przeszłości.
3. Czas trwania objawów – muszą występować przynajmniej przez 6 miesięcy.
4. Różne środowiska – objawy muszą być obecne w więcej niż jednym miejscu (np. w domu i w szkole). Jeśli objawy uwidaczniają się tylko w jednym miejscu, prawdopodobnie przyczyna leży gdzie indziej.

Jakie są objawy ADHD?

Objawy ADHD dzielimy na trzy grupy: nieuwaga, nadpobudliwość i impulsywność. Zgodnie z klasyfikacją DSM-5, aby postawić diagnozę, trzeba spełniać co najmniej 6 z poniższych kryteriów. Objawy muszą występować regularnie, nie sporadycznie.

Objawy nieuwagi:

• częste pomijanie szczegółów, popełnianie błędów,
• trudność z utrzymaniem uwagi przez dłuższy czas podczas zajęć lub innych aktywności,
• wrażenie „nieobecności” podczas rozmowy,
• niekończenie zadań, prac domowych i obowiązków zawodowych,
• problemy z organizacją,
• unikanie zadań wymagających długotrwałej koncentracji,
• gubienie rzeczy potrzebnych do wykonania zadań/obowiązków lub zapominanie o nich,
• łatwe rozpraszanie się bodźcami z zewnątrz,
• zapominanie o codziennych czynnościach.

Objawy nadpobudliwości i impulsywności:

• wiercenie się, trudność z siedzeniem spokojnie,
• wstawanie w nieodpowiednich momentach,
• problemy z cichą zabawą lub uczestniczeniem w aktywnościach rekreacyjnych,
• bieganie i wspinanie się w nieodpowiednich sytuacjach (może objawiać się niepokojem),
• ciągłe „bycie w ruchu”,
• przerywanie wypowiedzi innych,
• opowiadanie, zanim rozmówca dokończy pytanie,
• trudność z czekaniem na swoją kolej,
• nadmierne mówienie.

Jak wygląda diagnoza w praktyce?

Diagnoza ADHD u dziecka zazwyczaj wymaga współpracy kilku specjalistów. Przed konsultacją psychologiczną warto uzyskać informacje od nauczyciela i pedagoga o zachowaniu dziecka w szkole lub przedszkolu, co przyspieszy i ułatwi diagnozę.

Nie istnieją badania laboratoryjne, ani obrazowe, które mogą bezpośrednio potwierdzić lub wykluczyć ADHD. Psychiatrzy i psycholodzy opierają swoje wnioski na obserwacji objawów, dokładnej analizie kwestionariuszy i testów psychologicznych oraz wykluczeniu innych zaburzeń.

Specjalista diagnozujący Ciebie lub dziecko może zadać wiele pytań, na które warto odpowiedzieć szczerze i otwarcie. Może również:

• przeprowadzić wywiad medyczny i rodzinny,
• zlecić lub przeprowadzić ogólne badanie fizykalne i/lub neurologiczne,
• rozmawiać z nauczycielami i opiekunami dziecka (w przypadku diagnozy dorosłego z rodzicem lub opiekunem z okresu dzieciństwa),
• zastosować standaryzowane kwestionariusze i testy psychologiczne przeznaczone do diagnozy ADHD,
• ocenić poziom funkcjonowania społecznego, emocjonalnego i intelektualnego.

Dlaczego warto postawić diagnozę?

Bo lepiej rozumieć niż zgadywać.

Rozpoznanie ADHD to szansa, by dobrać odpowiednie wsparcie – edukacyjne, psychologiczne, terapeutyczne. To również sposób na obniżenie frustracji i stresu zarówno u dziecka, jak i u dorosłych w jego otoczeniu.

Masz podejrzenia? Zrób pierwszy krok.

Nie musisz wiedzieć wszystkiego. Wystarczy, że porozmawiasz o swoich wątpliwościach ze specjalistą i poszukasz odpowiedzi.