Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne (OCD)

Co to jest OCD?

Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne (OCD) to przewlekłe i nawracające zaburzenie psychiczne. Objawia się obecnością obsesji (natrętnych, niechcianych myśli) oraz kompulsji (powtarzalnych zachowań lub rytuałów).

Obsesje i kompulsje są dla osoby źródłem silnego napięcia i niepokoju, często zaburzają codzienne funkcjonowanie – w domu, szkole, pracy i relacjach.

Po czym poznać, że dziecko zmaga się z OCD?

Obsesje to powracające, niechciane myśli, impulsy lub wyobrażenia. Osoba próbuje się ich pozbyć, ale nie ma nad nimi kontroli – wywołują lęk, wstyd, napięcie.

Najczęstsze tematy obsesji:

• lęk przed brudem i zakażeniem,
• obawa przed skrzywdzeniem siebie lub innych,
• obsesje religijne, seksualne lub związane z porządkiem.

Kompulsje to powtarzalne czynności (np. mycie rąk, sprawdzanie, liczenie, układanie), które mają zmniejszyć lękwywołany obsesjami.

Choć przynoszą chwilową ulgę, z czasem nasilają problem i ograniczają funkcjonowanie dziecka w szkole, rodzinie czy kontaktach społecznych.

Co może powodować OCD?

Dokładna przyczyna OCD nie jest znana, ale uważa się, że zaburzenie rozwija się pod wpływem czynników biologicznych, genetycznych i środowiskowych.

• W mózgu osób z OCD obserwuje się zaburzenia w pracy serotoniny oraz zmiany w strukturach takich jak jądra podstawy i kora przedczołowa.
• OCD częściej występuje w rodzinach, gdzie już wcześniej diagnozowano to zaburzenie.

Do jego rozwoju mogą przyczynić się także czynniki psychologiczne: trauma, chroniczny stres, nadmierna kontrola w dzieciństwie, brak poczucia bezpieczeństwa.

Na czym polega diagnoza OCD?

Objawy muszą występować przez większość dni w ciągu co najmniej dwóch tygodni i powodować znaczące trudności w życiu codziennym. Nie mogą być wynikiem zażywania substancji psychoaktywnych ani innych chorób.

Psychiatra stawia diagnozę na podstawie szczegółowego wywiadu i obserwacji. W niektórych przypadkach stosuje się dodatkowe kwestionariusze diagnostyczne.

Jak leczy się OCD?

Najskuteczniejszym podejściem terapeutycznym w leczeniu OCD jest terapia poznawczo-behawioralna (CBT), zwłaszcza technika ekspozycji i zapobiegania reakcji (ERP). Pomaga zredukować lęk i ograniczyć kompulsje.

W wielu przypadkach zalecana jest także farmakoterapia – szczególnie leki przeciwdepresyjne z grupy SSRI, które regulują poziom serotoniny. W trudniejszych przypadkach lekarz może włączyć również leki z grupy neuroleptyków jako wsparcie leczenia podstawowego.

Dodatkowo pomocne są techniki relaksacyjne oraz dbanie o zdrowy styl życia: regularny sen, aktywność fizyczną, zbilansowaną dietę.

OCD można skutecznie leczyć

Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne są trudnym doświadczeniem, ale możliwym do opanowania. Kluczowe jest wczesne rozpoznanie oraz indywidualnie dobrana terapia. Leczenie wymaga zaangażowania, ale daje szansę na znaczną poprawę jakości życia.